Techniki wokalne to inaczej techniki śpiewu. Ten temat często przewija się w rozmowach zarówno nauczycieli śpiewu, jak i uczniów. Często budzi wiele kontrowersji i sprzecznych zdań. To naprawdę bardzo ciekawy, wciągający temat! Myśląc „technika wokalna”, od razu na myśl przychodzą nam jej różne określenia: dobra, zła, świetna, słaba, prawidłowa vs. nieprawidłowa…
Śpiewanie to ,,operowanie głosem podczas wykonywania utworu muzycznego, to rodzaj działalności artystycznej człowieka”. To już wiemy. Powiedzmy sobie zatem, czym w ogóle jest technika śpiewu i przede wszystkim ustalmy, czym jest ,,emisja głosu”, ponieważ właśnie od niej wszystko się zaczyna.
,,Emisja głosu (od łac. emissio – wypuszczanie) jest to proces wydobywania głosu i wysyłania go”. W emisji głosu, szczególnie ważne są trzy elementy:
1. Oddech
2. Fonacja
3. Artykulacja
Te trzy elementy chciałabym określić mianem „świętej trójcy” śpiewania. Jeśli któryś z nich zawodzi, z całą pewnością będzie to słychać w Twoim głosie. Nie bez powodu mówi się, że śpiewamy całym ciałem. Jeśli zawodzi oddech – np. jest zbyt „szczytowy” (podczas oddychania unosi się jedynie klatka piersiowa) i zbyt płytki – proces fonacji (numer 2) będzie zaburzony. Jeśli fonacja, czyli praca strun głosowych, jest zaburzona, nie ma szans na prawidłową artykulację. Trochę zawiłe, ale chcę przez to pokazać ciąg przyczynowo-skutkowy.
Problemy ze śpiewaniem: znajdź przyczyny!
Jeśli masz problemy ze śpiewaniem, w pierwszej kolejności należy odnaleźć przyczyny Twojej nieprawidłowej emisji głosu. Szybka i właściwa diagnoza powinna być fundamentem do dalszej pracy. Oprócz oddechu, fonacji i artykulacji, Twój trener wokalny powinien również przyjrzeć się kwestiom anatomicznym Twojego ciała i dać Ci konkretne ćwiczenia na skorygowanie wadliwych tendencji lub skierować na konsultację do odpowiedniego specjalisty. Czasem ćwiczenia strun głosowych mogą nie być skuteczne, jeśli nie potrafisz oddychać w sposób prawidłowy. Analogicznie: najlepszy trening głosu nie da Ci progresu, jeśli w Twoim ciele jest jakiś inny element, który negatywnie wpływa na głos. Często problemy wokalne mieszają się ze sobą i nie są oczywiste. Jeśli chcesz spotkać się z wykwalifikowanym trenerem głosu, który pomoże Ci zlokalizować Twoje błędy w procesie śpiewania i nakreśli indywidualny plan ćwiczeń, zapraszamy na indywidualną lekcję śpiewu do szkoły śpiewania Road to Rhythm w Warszawie.
Trzeba dojść do źródła, żeby trwale poprawić emisję głosu
Mam nadzieję, że wiesz już co to jest emisja głosu. Teraz łatwo będzie Ci zrozumieć czym jest technika śpiewu i przede wszystkim co się na nią składa.
Technika śpiewu to inaczej prawidłowa emisja głosu! ,,Prawidłowa” czyli zamierzona i przede wszystkim zdrowa. Nieprawidłowa emisja głosu prowadzi do problemów z głosem, takich jak chrypa (głos staje się szorstki, matowy), guzki śpiewacze, polipy itp.
Wybrałam trzy najczęściej zadawane przez uczniów pytania na początku nauki śpiewu, dotyczące prawidłowej emisji głosu i postaram się odpowiedzieć na nie poniżej. Później zapoznam Cię najpopularniejszymi obecnie technikami śpiewu.
Technika wokalna #1: Jak śpiewać z przepony?
Przepona odgrywa ogromną rolę w procesie oddychania – to główny mięsień oddechowy. Oddychanie to podstawowa funkcja przepony! Bez oddychania nie da się ani żyć, ani śpiewać. Natomiast jeśli oddychasz w sposób nie do końca poprawny – żyjesz, ale jeśli oddychasz niepoprawnie – będzie to stanowić duży problem w procesie fonacji, czyli w Twoim śpiewaniu. Zachęcam do przeczytania mojego artykułu „Jak powstaje dźwięk?„.
Przepona to duży mięsień, wiesz gdzie się znajduje? Między klatką piersiową, a jamą brzuszną.
W trakcie oddechu przepona kurczy się, dzięki czemu zwiększa się objętość klatki piersiowej – płuca „mają miejsce”, żeby się rozprężyć. W klatce piersiowej zmniejsza się również ciśnienie, co sprawia, że płuca zwiększają swoją objętość.
A w trakcie wydechu przepona rozkurcza się.
Nie mamy bezpośredniego wpływu na przeponę, ale mamy wpływ na okoliczne mięśnie.
To co ważne dla Ciebie, jako osoby śpiewającej, to fakt, że to właśnie za sprawą przepony oddech jest bardziej wydajny.
Zobacz na filmiku jak działa przepona, będzie Ci łatwiej to zrozumieć: https://www.youtube.com/watch?v=J30gpIym_9g
,,No dobrze, w takim razie jak śpiewać przeponą. Znam już teorię” – myślisz sobie. ,,Czy ja śpiewam przeponą?”.
Przede wszystkim oddech przeponowy charakteryzuje się tym, że podczas wdechu rozszerzają się głównie Twoje żebra, unosi się brzuch (jako konsekwencja ruchu żeber) oraz w małym stopniu także klatka piersiowa. Zachodzi oddech „całościowy”, jak sama nazwa wskazuje- ruchomość wszystkich tych elementów jest skutkiem poprawnego ruchu Twojej przepony. Czyli jeśli podczas wdechu obserwujesz i czujesz, że np. tylko jeden z tych trzech elementów jakkolwiek porusza się to znak, że prawdopodobnie nie jest to oddech przeponowy.
Najczęściej początkujący wokaliści oddychają szczytowo (można zaobserwować wyraźne unoszenie się klatki piersiowej podczas wdechu) lub wykonują tzw. oddech brzuchem, który jest często mylony z oddechem przeponowym. Oddychanie brzuchem polega na wymuszonym wypychaniu brzucha do przodu podczas wdechu, ale Ty już wiesz, że nie tędy droga.
Oddech przeponowy powinien być naturalny i niewymuszony, potrzeba czasu, żeby to poczuć i wykorzystywać w kontekście śpiewania.
Poczuj oddech całościowy i wykonaj ćwiczenie: połóż się na podłodze i wyobraź sobie, że śpisz. Tak! Podczas snu najczęściej oddychamy właśnie w ten sposób. Spróbuj skupić się na tym jak oddychasz wyobrażając sobie, że śpisz.
Możesz położyć sobie na brzuchu książkę. Zaobserwuj, jak unosi się i opada w związku z ruchem Twojego brzucha i żeber.
Ćwiczenie kolejne: usiądź na krześle i ,,zgarb się” (tak, wyjątkowo do tego ćwiczenia, na chwilę!). Pochyl ramiona i głowę do przodu. Pooddychaj spokojnie. Gdzie w ciele czujesz oddech? Co się zmienia? Co się unosi, co opada? Na 99% to oddech ,,całościowy”.
Tak naprawdę przepona działa zawsze, niezależnie od wszystkiego. Natomiast warto popracować nad pełnym wykorzystaniem jej możliwości, dlatego zachęcam Cię do ćwiczeń oddechu przeponowego. To jeden z filarów zdrowego, mocnego i efektownego śpiewania!
Regularne wykonywanie odpowiednich ćwiczeń oddechowych gwarantuje sukces (u każdego!)!
Teraz odpowiem na drugie najczęściej zadawane pytanie przez uczniów.
Technika wokalna #2: Jak śpiewać czysto?
,,Czy jeśli mam problem z czystym śpiewaniem, to da się to jakoś wyćwiczyć?”.
Czyste śpiewanie, czyli poprawna intonacja dźwięków, wiąże się z procesem fonacji (produkcja dźwięków). Osoby, które mają z tym problem, zawyżają lub zaniżają dźwięki nie są w stanie wyśpiewać czysto melodii np. konkretnej piosenki.
Mam dobrą informację!
Bardzo często problem wcale nie leży w kompletnym braku słuchu muzycznego, a raczej w nieodpowiedniej pracy strun głosowych – mięsień, który odpowiada za ich rozciąganie i produkcję różnych wysokości, nie jest wystarczająco sprawny i elastyczny. Odpowiednia praca nad uaktywnieniem go może przynieść wspaniałe rezultaty. Mówiąc krótko: da się go ćwiczyć! Musisz jedynie poznać odpowiedni zestaw ćwiczeń, ułożony indywidualnie pod Twoje potrzeby.
Technika wokalna #3. Czy zmiana barwy głosu jest możliwa?
Zacznijmy od tego, że każdy z nas posiada unikalną, jedyną w swoim rodzaju barwę głosu. O tym, czym właściwie jest barwa głosu wspomniałam w artykule ,,Rodzaje głosów ludzkich. Jaki mam rodzaj głosu?„. Zachęcam Cię do przeczytania.
Barwa głosu to coś, z czym się rodzimy. Uważam to za niesamowite i wspaniałe zjawisko, że każdy z nas ma inne brzmienie głosu. Ja nie znam dwóch osób o identycznym głosie, a Ty? To sprawia, że każdy z nas jest oryginalny i niepowtarzalny w tym względzie.
Barwa naszego głosu zależy od budowy naszego ciała i jego akustyki, a dokładniej kształtuje się w trakcie wokalnym. Czyli zależy od tego, jak zbudowane są nasze gardła, jamy nosowe i zatoki. Sami w sobie stanowimy instrument.
Nie da się zmienić barwy głosu, a zresztą pytanie brzmi – po co to robić? Jedyne, niepowtarzalne brzmienie jest darem. Sęk w tym, żeby zaakceptować i polubić ten potencjał, który mamy. Żeby odnaleźć własną średniówkę dźwięków, w których nasz głos brzmi najpiękniej i najbardziej naturalnie. I uczynić z tej niepowtarzalności swój atut!
Czasem jest tak, że barwę głosu można udoskonalać. Zdarza się, że pewne błędy artykulacyjne lub błędy w technice śpiewu, mocno ograniczają brzmienie głosu. Wydaje się on być mało dźwięczny, przytłumiony, ,,szary, nijaki”, bez mocy. Wcale nie musi to oznaczać, że Twoja barwa głosu jest po prostu nieciekawa i nic nie da się z tym zrobić. Odpowiednie ułożenie ust, języka, zmiana techniki śpiewu i złych nawyków wokalnych może znaczenie wpłynąć na Twoją barwę głosu.
Powinieneś wiedzieć, jak stworzyć odpowiednią drogę dla Twojego głosu, żeby mógł on wykorzystać pełnię Twoich możliwości. Czasem poprawa jednego aspektu sprawia, że uczeń mówi „Wow, to jest mój głos? Nigdy wcześniej tak nie brzmiał!”.
Najpopularniejsze techniki wokalne
Do najpopularniejszych technik wokalnych w dzisiejszym świecie, należą:
1. Speech Level Singing – Seth Riggs – powstało na bazie Bel Canto
2. Complete Vocal Techniq – Catherine Sadolin
3. Flow Phonation – dr Hubert Noe
4. Estill – Jo Estill
Pewnie zastanawiasz się, która z nich jest odpowiednia dla Ciebie. Nie bez przyczyny Speech Level Singing wymieniłam na pierwszym miejscu. SLS to technika-matka, od której wszystko się zaczęło. Choć dziś już pierwotna organizacja zrzeszająca trenerów wokalnych tej metody nie istnieje, pozostawiła po sobie wiele dobrego. Speech Level Singing to metoda śpiewu opracowana przez amerykańskiego trenera wokalu Setha Riggsa. Zyskała rzesze fanów na całym świecie. To było bardzo innowacyjne i przede wszystkim skuteczne podejście do głosu. Po latach, organizacja Setha Riggsa rozpadła się z powodu konfliktu trenerów i kilku z nich, takich jak Spencer Welch czy Kathy Kennedy stworzyli bliźniaczą organizację Institute for Vocal Advancement. Można powiedzieć, że każdy z tzw. ,,master teacherów” poszedł w swoją stronę, tworząc nowe grupy. Praktycznie w każdej z nich, tak naprawdę, chodzi o uzyskanie MIXU w głosie. Zachęcam Cię do przeczytania mojego artykuły „Co to jest ten słynny MIX w głosie?„.
To, do czego powinieneś/powinnaś dążyć, jeśli chodzi o technikę, to przede wszystkim dobry MIX.
Na pewno Flow Phonation, z wyżej wymienionych prezentuje zupełnie inne podejście do głosu. Metoda ta jest skoncentrowana na jak najbardziej fizjologicznej, naturalnej fonacji, bez jakichkolwiek niepotrzebnych napięć. Z całą pewnością jest to coś innego, niż SLS, IVA, MIX. Metodę tę opracował lekarz foniatra, dr Hubert Noe.
Jeśli szukasz odpowiedniego trenera głosu, zadbaj o to, aby wybrać osobę, która śledzi aktualne informacje dotyczące technik wokalnych i rozwija swoje kompetencje zawodowe na różnych obszarach. W ostatnich latach dziedzina wiedzy o głosie i nauczania śpiewu bardzo się rozwinęła, i stale rozwija. Warto rozpocząć naukę śpiewu u trenera, który aktywnie się kształci. Taki trener wokalny zaproponuje Ci najlepszą ścieżkę rozwoju. Im więcej wie, tym lepiej będzie mógł Cię poprowadzić, dobierając odpowiednie narzędzia, a czasem łącząc różne techniki tak, abyś mógł/ mogła robić jak największe postępy.
0 komentarzy